ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
252
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) عبد الحميد بن عبد الرحمن حمانى از نعمان بن ثابت ، از موسى بن طلحة ، از ابن حوتكيه نقل مىكند از عمر موضوعى را پرسيدند ، گفت : همين است كه خوش ندارم كلمهاى بر حديثى بيفزايم يا از آن كم كنم و گر نه براى شما حديث مىكردم . معن بن عيسى و روح بن عبادة از مالك بن انس ، از اسحاق بن عبد الله بن ابو طلحه ، از انس بن مالك نقل مىكنند كه مىگفته است روزى همراه عمر بن خطاب از مدينه بيرون آمده و به نخلستانى رفته بودم ، ميان نخلستان در حالى كه بين من و عمر ديوارى بود شنيدم مىگفت : عمر بن خطاب امير مؤمنان ، به به اى پسرك خطاب بايد از خدا بترسى و پرهيزگار باشى و گر نه خدا تو را عذاب خواهد كرد . اسماعيل بن عبد الله بن ابى اويس نقل مىكند عمر مىگفته است : مردم تا هنگامى كه امرا و راهنمايان ايشان مستقيم و پايدار باشند آنان هم مستقيم و پايدار خواهند بود . عبد الله بن ادريس نقل مىكند عمر مىگفته است : رعيت تا هنگامى كه امام مطيع خداست مطيع اويند و اگر او به راه خود برود مردم هم به راه خود خواهند رفت . اسماعيل بن عبد الله بن ابى اويس از اسلم نقل مىكند كه مىگفته است * عبد الله بن عمر به من گفت : دربارهء برخى از كارهاى عمر براى من توضيح بده و من برخى از آنها را گفتم . عبد الله هم گفت : من هرگز كسى را بعد از پيامبر ( ص ) و رحلت آن حضرت همچون عمر نديدهام كه كار را با جديت و خوبى انجام دهد . فضل بن دكين از مندل بن على ، از عاصم ، از ابو عثمان نهدى نقل مىكند كه مىگفته است * سوگند به آن كسى كه اگر بخواهد نيزه مرا به سخن در آورد مىتواند [ يعنى خداوند ] كه اگر عمر ترازو مىبود سر مويى خطا نمىكرد . احمد بن محمد بن وليد ازرقى مكى از حارث بن عمير ، از قول مردى نقل مىكند عمر بن خطاب مردم را جمع كرد و منبر رفت و پس از حمد و ثناى الهى گفت : اى مردم فراموش نمىكنم كه من در چنان تنگدستى بودم كه هيچ خوراكى نداشتم ، فقط چند خاله از بنى مخزوم داشتم كه براى آنان آب شيرين مىبردم و مشتى مويز به من مىدادند . چون از منبر پايين آمد و به او گفته شد : اى امير مؤمنان از اين سخن چه قصدى داشتى ؟ گفت : در دل خود احساس غرور و نخوتى مىكردم خواستم از آن آسوده شوم . على بن عبد الله بن جعفر از سفيان بن عيينه نقل مىكرد * عمر بن خطاب مىگفته است محبوبترين مردم در نظر من كسى است كه عيوب مرا بازگو كند و نشانم دهد .